Leeswijzer

Doorontwikkeling

De voorliggende programmabegroting 2027-2030 is op meerdere punten verder doorontwikkeld én verbeterd. Doel hiervan is om de integraliteit te stimuleren, het inzicht te vergroten en de sturing op doelen en resultaten (door middel van 'smarter' formuleren van doelstellingen) te verbeteren. waardoor ook de positie van de raad verbeterd. Zo is alle informatie die betrekking heeft op een specifiek programma, geintegreerd, waaronder de ambities, doelen, indicatoren, kosten, investeringen én risico’s.

Genoemde doorontwikkeling is afgestemd met de Auditcommissie. Daarnaast hebben wij ook onze accountant (BDO) gevraagd om advies uit te brengen over de nieuwe opzet van de programmabegroting. De accountant heeft positief geadviseerd op de nieuwe opzet van de begroting en het gebruik van indicatoren, met een aantal adviezen voor een verdere doorontwikkeling komende jaren.

Met bovengenoemde doorontwikkeling hebben wij ook (deels) al geanticpeerd op het eind 2025 uitgebreachte advies met wijzigingsvoorstellen voor het Besluit begroting en verantwoording (BBV), genaamd de notitie 'verwonderpunten'. Het doel van deze notitie is het vereenvoudigen van het BBV en het toegankelijker maken van de informatie in gemeentelijke begrotingen en jaarstukken.

Coalitieakkoord

Het eerder dit jaar afgesloten coalitieakkoord 2026-2030 is in voorliggende begroting verwerkt. De ambities zijn hierbij in de diverse doelenbomen van elk van de programma's opgenomen. De aan het coalitieakkoord verbonden financiele middelen worden via de 2e begrotingswijziging 2027 (als onderdeel van de besluitvorming over de programmabegroting) eveneens aan de programmabegroting 2027-2030 toegevoegd.

Programma-indeling

De programmabegroting bestaat, naast het onderdeel "Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien", uit 9 programma’s en ongeveer 70 taakvelden. De programma-indeling is als volgt:

  • 0 Bestuur en ondersteuning
  • 1 Veiligheid
  • 2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte
  • 3 Economie
  • 4 Onderwijs
  • 5 Sport, cultuur en recreatie
  • 6 Sociaal Domein
  • 7 Volksgezondheid en milieu
  • 8 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Programmaplan opzet

De programma’s hebben de volgende opzet:

Wat is onze ambitie?

Hier worden de gemeentelijke ambities voor dit programma kort toegelicht, met puntsgewijs de kernambities. Deze ziet u verderop doorvertaald naar de ambities en doelen in de doelenboom.

Wat gebeurt er om ons heen?

Hier worden externe ontwikkelingen toegelicht die van invloed zijn op wat er in dit programma gebeurt: de maatschappelijke trends die voor dit programma van belang zijn.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Dit onderdeel is opgenomen als een doelenboom. De opbouw is als volgt:

  • Wat zijn onze ambities?
  • Doelen: wat willen we bereiken?
  • Indicator: is er een indicator die aangeeft of we onze doelen behalen?
  • Normering / streefgetal: wanneer is het goed? Waar streven we naar als het om deze indicator gaat?
  • Resultaat: welke concrete resultaten moeten we behalen om deze doelen te bereiken?
  • Wat gaan we ervoor doen? Hier worden kort de belangrijkste acties toegelicht die nodig zijn om de resultaten te behalen.

De tabel heeft een logische indeling/opbouw vanuit de geformuleerde ambities. Om eem ambitie te behalen, streven we een doel na. Halen we dat? Daar hebben we indicatoren voor. Om die doelen te behalen moeten we resultaten realiseren, en daar zullen we iets voor moeten doen. Alle indicatoren die zijn opgenomen zijn dus ingebed in deze structuur en krijgen zo context.

In de tabellen van de doelenbomen zijn tevens de ambities uit het coalitieakkoord 2026-20230 opgenomen met de aanduiding ‘CAxxx’ Dit betreft een verwijzing naar het coalitieakkoord. Het gehele coalitieakkoord met de fasering van de doelen over de coalitieperiode én bijbehorende financiën is in de programmabegroting opgenomen in de bijlage.

Niet alle doelen zijn voorzien van indicatoren: niet alles is te meten. Sommige indicatoren zijn afkomstig uit landelijke onderzoeken (verplichte BBV indicatoren) die periodiek worden uitgevoerd. De data van die indicatoren zijn niet voor ieder jaar beschikbaar. Voor een aantal onderdelen wordt komend jaar gewerkt aan de opzet voor de monitoring hiervan, dit is dan in de doelenboom zo aangegeven.

Onder de doelenboom zijn de trendcijfers opgenomen van de afgelopen jaren als ze voorhanden zijn. De belangrijkste indicatoren zijn als grafiek opgenomen, de rest als tabel. Hier zijn ook de landelijk verplichte indicatoren (de BBV-indicatoren) opgenomen. Niet alle BBV-indicatoren zijn in de doelenbomen terug te vinden met streefcijfers. Dat komt omdat niet alle verplichte indicatoren relevant zijn voor de doelen en ambities van de gemeente.

De nieuwe opzet is een 'groeimodel' welke wij de komende jaren verder zullen verfijnen.

Wat mag het kosten?

Een overzicht van de baten, de lasten en de wijzigingen in de reserves.

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen

Hier staan de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen van de gemeente beschreven.

Welke investeringen voeren wij uit?

Alle investeringen per programma zijn nu ook bij het programma weergegeven. Het totaaloverzicht van alle programma's is te vinden in hoofdstuk 4 Financiele positie.

Welke taakstellingen hebben betrekking op dit programma?

Bij een aantal programma’s zijn er uit eerdere jaren nog bezuinigingen die gerealiseerd moeten worden. In hoeverre dat nog moet gebeuren is in dit onderdeel nu inzichtelijk gemaakt. Het pakket aan voorgestelde ombuigingen dat nodig is om het coalitieakkoord te realiseren is hier geen onderdeel van omdat dit geen ombuigingen betreffen in de vorm van taakstellingen.

Welke strategische risico’s en beheersmaatregelen zijn op dit programma van toepassing?

Dit onderdeel was eerder uitsluitend in samenvattende vorm opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing, maar zijn in de voorliggende begroting gekoppeld aan de beleidsprogramma’s waarop deze risico’s betrekking hebben.

Paragrafen

Naast de programma’s bevat de programmabegroting 2027-2030 de volgende paragrafen:

  1. Lokale heffingen
  2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
  3. Onderhoud kapitaalgoederen
  4. Financiering
  5. Bedrijfsvoering
  6. Verbonden partijen
  7. Grondbeleid
  8. Regio Deal
  9. Wet open overheid (Woo)
  10. Wme (Wonen, Mobiliteit, Energie): nieuwe paragraaf

De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programmabegroting voor een aantal (verplichte) specifieke onderwerpen. De paragraaf Wonen, Mobiliteit en Energie is nieuw toegevoegd in deze begroting, conform uitgangspunten zoals opgenomen in de Kadernota 2027. Deze paragraaf beoogd in de verstrekking van specifieke informatie ten aanzien Wonen, Mobiliteit en Energie.

Financiële positie

In de financiële positie zijn opgenomen: het overzicht van baten en lasten van het programmaplan, het investeringsoverzicht, de specificatie van de reserves en voorzieningen en de geprognotiseerde balans (meerjarig).

Bijlagen

Bij deze begroting zijn een drietal bijlagen toegevoegd. Bijlage 1 bevat een totaaloverzicht van alle taakvelden. Bijlage 3 volgt uit een eerder door de raad aangenomen motie over dierenwelzijn. In bijlage 2 zijn alle ambities opgenomen uit het Coalitieakkoord 2026-2030 inclusief de fasering van de uitvoering en de daarbij behorende financiele middelen. Bijlage 3 betreft de weergave van budgetten ten aanzien van dierenwelzijn en volgt uit een eerdere door de raad aangenomen motie.