Onderhoud Kapitaalgoederen

Openbare ruimte

De openbare ruimte is als het ware de ‘tuin’ van onze inwoners

Kapitaalgoederen in de openbare ruimte vormen het gezicht van de gemeente. Ook zijn ze een middel om de doelen uit de programma’s te realiseren. De Hoeksche Waard heeft een grondoppervlakte van circa 32.371 hectare. De gemeente heeft daar een aanzienlijk deel van in beheer. Binnen dat deel wonen, werken en recreëren we.

Vastgoed

Naast de openbare ruimte, heeft de gemeente ook vastgoed in eigendom. Gemeentelijke vastgoed heeft tot doel om bij te dragen aan het realiseren van wettelijke taken en maatschappelijke doelstellingen. Voorbeelden van maatschappelijke doelstellingen zijn het huisvesten van maatschappelijke partners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en stichtingen, maar ook voor onze eigen diensten. Denk bij deze laatste aan de huisvesting van het ambtelijk apparaat. Vastgoed vertegenwoordigt waarde en genereert huurinkomsten, maar kost ook geld in de vorm van onderhoud, renovatie en/of nieuwbouw. Beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed, waaronder het groot onderhoud, is per 1 januari 2022 overgedragen aan Bres Accommodaties B.V. Het klein onderhoud van de gemeentehuizen, gemeentewerven en dat voor HW Werkt! voert de gemeente uit. Dit is ondergebracht bij de afdeling Facilitair.

Onderhoud op basis van meerjarenonderhoudsplannen

Het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is erop gericht de gebouwen in de gewenste conditie te brengen en te behouden, achterstallig onderhoud te voorkomen en vroegtijdig inzicht te hebben in de noodzakelijke instandhoudingskosten over een langere periode.

We streven naar het handhaven van een sober en doelmatig kwaliteitsniveau. Het minimaal gewenste onderhoudsniveau komt overeen met conditiescore 3 van de Nederlandse norm 'Conditiemeting gebouwde omgeving (NEN 2767)'.

Voor gebouwen die hoogstwaarschijnlijk worden afgestoten of gesloopt, geldt dat die alleen met de hoogst noodzakelijke maatregelen in stand worden gehouden. Het onderhoud aan deze gebouwen is vooral gericht op repareren indien noodzakelijk.

Het onderhoud aan gebouwen wordt uitgevoerd op basis van meerjarenonderhoudsplannen (mjop's). Een meerjarenonderhoudsplan is een vertaling van de gewenste kwaliteit (conditiescore 3) naar noodzakelijke onderhoudsactiviteiten en daarvoor benodigde budgetten, ingepland over meerdere jaren. De planhorizon van een meerjarenonderhoudsplan is 30 jaar waarbij elke vier jaar een actualisatie plaatsvindt. Het meerjarenonderhoudsplan maakt onderscheid in klein en groot onderhoud.

Voor goed onderhoud aan gemeentelijk vastgoed is nodig:

• toekomstvisie gemeentelijk vastgoed (doorlichting gemeentelijke vastgoedportefeuille);
• voldoende budget voor klein en groot onderhoud.

Risico’s

Openbare ruimte

Er zijn verschillende ontwikkelingen in de openbare ruimte die tot risico's leiden. Zo speelt klimaatverandering een grote rol, zowel met betrekking tot het groenbeheer alswel de druk op riolering en wegen. Door klimaatverandering zien we dat er op deze laatste twee assets steeds meer kans op schades ontstaat. Om deze risico's te beheersen en waar mogelijk te mitigeren voeren we regelmatig inspecties uit, actualiseren we het integrale beleidsplan en nemen we vervangingsinvesteringen op in he tonderhoudprogramma. De budgetten voor de openbare ruimte baseren we op het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte. Deze budgetten zijn geïndexeerd conform de jaarlijkse begrotingsuitgangspunten. In de risicoparagraaf is een aantal risico’s opgenomen. De kosten als deze risico's werkelijkheid worden, zijn niet opgenomen in de reguliere budgetten.

Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, staat het behoud van kennis en kunde onder druk. Daarom proberen we medewerkers binnenboord te houden en bieden we trainingen en opleidingen aan zodat medewerkers ook intern door kunnen groeien en gemeente Hoeksche Waard als een aantrekkelijke werkgever blijven zien. Daarnaast zijn de lange doorlooptijden van projecten bij Stedin en Evides een risico voor de uitvoering van onze projecten. Om te zorgen dat we toch onze servicenormen zo veel mogelijk behalen zijn er verschillende samenwerkingsvormen waarin de raakvlakken van deze projecten langs elkaar worden gelegd.

Vastgoed

Op 29 juni 2023 stelde de raad het IAP vast, waar een algemeen gedeelte met beleid dat van toepassing is op alle dorpen, onderdeel van is. Het college kreeg in dit besluit de opdracht tot een verdere uitwerking voor de dorpen Goudswaard en ’s-Gravendeel. Voor de gemeentelijke vastgoedportefeuille zijn door Bres meerjarenonderhoudsplannen opgesteld. De verdiepingsslag hierop, is dat er wordt gewerkt aan het opstellen van jaarplannen. Daarnaast is de huidige energetische kwaliteit van onze gebouwen in kaart gebracht met daarbij een grove indicatie/ verkenning en financiële onderbouwing van de mogelijke verbetermaatregelen voor verduurzaming. De totale verduurzaming van de gehele portefeuille lijkt niet te passen in de eerder door de raad vastgestelde 14 miljoen Euro. 

Beheerplannen en beheerssystemen

Openbare ruimte

Vanuit de beleidskaders werken we concrete maatregelen uit binnen de kaders van het integraal beleidsplan openbare ruimte. Met een (actueel) beheersysteem is het mogelijk om de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en bij te sturen. Ook is een beheersysteem nodig om het vereiste jaarlijkse budget te kunnen bepalen. Op diverse momenten in het jaar is er behoefte aan actuele en nauwkeurige areaalgegevens zoals de topografische gegevens met administratieve en technische kenmerken. Vanuit het beheersysteem gebruiken we die benodigde informatie ook om het beleidsplan te actualiseren.

De beheerdata voor het planmatig onderhoud halen we uit een beheersysteem. Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte beschikken we over een aantal beheersystemen voor de verschillende elementen.

De volgende tabel geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste onderdelen van bestaande beleids- en beheerplannen in de Hoeksche Waard. In het integraal beleidsplan van 2020 heeft de harmonisatie van de plannen van de voormalige gemeenten plaatsgevonden. Deze liep tot en met 2025, momenteel ligt er de opdracht om deze te vernieuwen. Deze vernieuwde versie van het integraal beleidsplan volgt in 2027.

A Wegen en civieltechnische kunstwerken

Beleidskader

Kerncijfers

Wij gebruiken een beheersysteem voor het beheer van de wegen. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid en beheer

Wegen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Het wegenonderhoud is gebaseerd op de beleidsuitgangspunten uit het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte uit 2020. Voor de jaren t/m 2026 is door de raad extra geld beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls van de wegen. In 2026 starten we na de vorming van een nieuwe coalitie een proces op om een nieuw integraal beleidsplan op te stellen. Vaststelling hiervan vindt naar verwachting in 2027 plaats.

Kwaliteit

Het doel is om de bestrating minimaal op het kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het kenniscentrum voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde niveau B. Dit niveau komt neer op een verharding in redelijke staat die voldoet aan de kwalificatie ‘schoon, heel en veilig’. Comfort en uitstraling zijn hierbij minder van belang. Dit kwaliteitsniveau is de wettelijke ondergrens van verantwoord wegbeheer. In de komende jaren geven we de wegen, waar nodig, een kwaliteitsimpuls en realiseren we in de hele gemeente het vastgestelde kwaliteitsniveau.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de verhardingen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren. Deze inspectie is in lijn met de landelijk erkende richtlijnen van het CROW. Zo beoordelen we alle wegen op dezelfde manier, onafhankelijk van de vraag wie er inspecteert. De resultaten van de weginspectie vormen de basis voor het actualiseren van het onderdeel ‘wegen’ in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed wegen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘wegen’:

B Riolering

Beleidskader

Kerncijfers

De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van de riolering. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid

De riolering onderhouden we op basis van de geldende wettelijke verplichtingen van het in 2025 vastgestelde Water en Rioleringsprogramma (WRP) 2026-2030. Met de vaststelling van dit WRP zijn de onderhoudscycli en de vervangingsplanning volledig geharmoniseerd. De rioolheffing is voor alle inwoners van de Hoeksche Waard gelijk.

In het WRP is 10% van de investeringen gereserveerd voor klimaatadaptieve maatregelen in de projectenplanning. De concrete klimaatadaptieve maatregelen zijn vertaald in de ‘Klimaatstresstest’. Hiermee richten we ons op de doelstelling dat in 2050 heel Nederland klimaatadaptief is ingericht. Voor alle nieuwbouwlocaties geldt dat ze klimaatadaptief worden ingericht op basis van het Convenant Klimaatadaptief Bouwen.

Beheer

Het in WRP is de leidraad voor beheer en onderhoud van de riolering.

Kwaliteit

Het doel is om de riolering minimaal op kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Het functioneren van het rioolstelsel en de gemalen moeten we voldoende waarborgen. Storingen aan gemalen komen direct binnen bij een centrale post. Deze verhelpen we binnen 24 uur.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het rioolstelsel, laten we (video-)inspecties uitvoeren. Deze inspecties geven een beeld van de stabiliteit, afstroming en waterdichtheid van het riool. De resultaten zijn gebruikt als basis voor het WRP en het Integrale beleidsplan Openbare Ruimte in combinatie met aanvullende informatie zoals leeftijd, hydraulische berekeningen en storingen. De cyclus van reinigen en inspecteren is 12 jaar. Per jaar reinigen we 46 km riolering waarvan we 10 km inspecteren en vervangen we ca. 4 km riolering.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed riolering

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘riolering':

C Water

Beleidskader

Onder het beleidskader water vallen de volgende thema’s:

• Havens
• Beschoeiingen
• Waterkwaliteit
• Waterringen (verwijderen plantengroei watergangen)
• Baggerwerken

Onder het beleidskader civieltechnische kunstwerken vallen de volgende thema's:

• Bruggen, steigers en vlonders
• Duikers
• Stuwen en gemalen
• Muren en keerwanden

Kerncijfers

De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van het openbaar water en civieltechnische kunstwerken. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid en beheer

Het beleid rondom het beheer en onderhoud is opgenomen in het integraal beleidsplan openbare ruimte. We onderhouden alle voorzieningen op kwaliteitsniveau B (basis).

Kwaliteit

We beheren de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis) zoals is vastgesteld door de raad. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit, laten we elke 4 jaar inspecties uitvoeren. Deze inspecties zijn onafhankelijk en vormen de basis voor de onderhouds- en vervangingsplanning.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed water

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed water:

D Groen

Beleidskader

Kerncijfers

De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van het openbaar groen. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid en beheer

De uitgangspunten voor het onderhoud en beheer van het groen zijn opgenomen in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte.

Kwaliteit

We onderhouden de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis). De onderhoudscontracten die we hebben afgesloten met aannemers zijn op dit kwaliteitsniveau gebaseerd. Waar praktisch en financieel mogelijk onderhouden we groen op een natuurvriendelijke manier. Dit wordt budgetneutraal binnen de lopende contracten uitgevoerd.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het openbaar groen, laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole).

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed groen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘groen’:

E Gebouwen

Beleidskader

Kerncijfers

De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat per 1 januari 2026 uit 115 panden.

Beleid

In oktober 2021 besloot de gemeenteraad het beheer en de exploitatie van nagenoeg al het gemeentelijk vastgoed met ingang van 1 januari 2022 bij Bres onder te brengen. Bres beheert inmiddels circa 115 gemeentelijke panden, waaronder diverse sporthallen en dorpshuizen.

Op 29 juni 2023 stelde de raad het IAP vast, waar een algemeen gedeelte met beleid dat van toepassing is op alle dorpen, onderdeel van is. Het college kreeg in dit besluit de opdracht tot een verdere uitwerking voor de dorpen Goudswaard en ’s-Gravendeel.

Beheer

Om op een verantwoordelijke, integrale en effectieve wijze de financiële middelen voor het onderhoud in te kunnen zetten is een actueel, eenduidig en volledig inzicht in de vastgoedportefeuille noodzakelijk. De geactualiseerde meerjarenonderhoudsplannen zijn vastgesteld en verwerkt in de nieuwe bijdrage van de DVO 2026. Daarnaast is een quick scan uitgevoerd naar de mogelijkheden tot verduurzaming van de gehele vastgoedportefeuille.

Op 1 januari 2022 is het beheer en de exploitatie van nagenoeg de volledige gemeentelijke vastgoedportefeuille overgedragen aan Bres. Met deze overdracht is het aanschaffen van een vastgoedbeheersysteem voor de gemeente niet meer opportuun. Bres heeft recent een vastgoedbeheersysteem aangeschaft. De gemeente krijgt hier een inzagefunctie in die in lijn is met de governance. 

Kwaliteit

Gemeente Hoeksche Waard heeft veel gebouwen voor verschillende doeleinden in eigendom. Die gebouwen beheert en onderhoud Bres volgens de geldende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld Arbowetgeving of het geldende Bouwbesluit). De kwaliteitsnorm voor het onderhouden van de portefeuille betreft conditieniveau 3 van de NEN 2767 ‘Conditieniveau gebouwde omgeving’. Conditieniveau 3 komt overeen met het uitgangspunt ‘sober en doelmatig’. De meerjarenonderhoudsplannen worden aan de hand van NEN-2767 inspecties eens in de 4 jaar geactualiseerd en daarmee wordt het conditieniveau ook vastgelegd en gemonitord. Verder wordt voor ieder gebouw een jaarplan voor onderhoud opgesteld.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed gebouwen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘gebouwen’:

F Begraafplaatsen

Beleidskader

Kerncijfers

Gemeente Hoeksche Waard heeft 24 begraafplaatsen in beheer en onderhoud. Op 16 daarvan wordt actief begraven. We beheren ongeveer 30.000 graven. De gemeente gebruikt het administratiepakket Begraven van Centric voor het beheer en de administratie van de begraafplaatsen. Het areaal op de begraafplaatsen is als volgt opgebouwd:

Beleid

In 2020 is een geharmoniseerd begraafbeleid vastgesteld dat in 2021 is ingegaan. In 2023 is het beleid, inclusief de regelgeving, geëvalueerd. Hieruit is een aantal kleine wijzigingen in de regelgeving voortgekomen. Begin 2027 leggen we de raad een geactualiseerd beleidsplan begraafplaatsen voor.

Beheer

Het in 2020 vastgestelde begraafplaatsenbeleid vormt de leidraad voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. We werken volgens een uitvoeringskalender met meerjarenplanning op basis van de behoefte en capaciteit. De uitvoeringsagenda met de meerjarenplanning wordt in 2027 geactualiseerd.

Kwaliteit

Begraafplaatsen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau A.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de begraafplaatsen, laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen op de begraafplaatsen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole).

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed begraafplaatsen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed begraafplaatsen:

G Buitensportaccommodaties

Beleidskader

Kerncijfers

We gebruiken een beheersysteem voor het beheer van buitensportaccommodaties.

Beleid

Het beleid van beheer buitensportaccommodaties is in maart 2025 vastgesteld. De komende 2 jaar zullen de buitensportverenigingen verder gefaseerd overgaan in dit beleid. Volgens het nieuwe beleid wordt het regulier en dagelijks onderhoud door de verenigingen wordt opgepakt.

Beheer

In 2025 zijn we gestart met de uitrol van het vernieuwde harmonisatiebeleid. De komende jaren gaan de verenigingen gefaseerd over in dit beleid. Het beheer van de sportvelden ligt vanaf dan bij de verenigingen zelf.

Kwaliteit

Het streefdoel voor de buitensportaccommodaties voor de gehele Hoeksche Waard is minimaal kwaliteitsniveau basis. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het CROW vastgestelde niveau B.

Om de kwaliteit van de sportvelden te waarborgen, plannen we jaarlijks met de verenigingen een visuele inspectie. Tijdens die inspectie beoordelen we de onderhoudsstaat van de buitensportaccommodaties. Het uitgangspunt is handhaving van het kwaliteitsniveau ‘basis’.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed buitensportaccommodaties

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed buitensportaccommodaties:

Samenvatting

De totale kosten per kapitaalgoed zijn als volgt:

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

De totale kosten per categorie zijn als volgt:

Grafisch geeft dit het volgende beeld: