Programma 8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Wat is onze ambitie?

Vitale dorpen en actieve samenleving. De Hoeksche Waard staat voor streven naar een krachtige en vitale participatiesamenleving waarin inwoners zelfbewust en in samenwerking met maatschappelijke organisaties en de gemeente regie voeren op het eigen bestaan, waarin voldoende vangnetten zijn ingericht en waarin preventie een grote rol speelt. We willen voor alle inwoners een duurzaam veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Daarbij willen we de bestaande sociaal economische staat van de Hoeksche Waard minimaal behouden en waar mogelijk verder verbeteren. (Omgevingsvisie Hoeksche Waard 2019)

De Omgevingsvisie is een uitwerking van de Toekomstvisie Hoeksche Waard 2040 met het zwaartepunt op de fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie is een juridisch bindend instrument onder de Omgevingswet.

Onze kernambities zijn:

Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeente werken aan een Hoeksche Waard waarin iedereen kan meedoen, iedereen tot zijn recht komt en zijn talenten benut. Bij initiatieven met betrekking tot bijvoorbeeld woningbouw, bereikbaarheid en recreatie wordt door de initiatiefnemers rekening gehouden met de Hoeksche Waarden. Iedereen wordt uitgenodigd om hieraan mee te werken en actief te zijn. Wat inwoners zelf kunnen, doen zij zelf. De gemeente helpt inwoners die dat nodig hebben.

Indeling programma (structuur)

Tot het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening behoren de taakvelden ruimte en leefomgeving, grondexploitatie (anders dan bedrijventerreinen), wonen en ontwikkeling.

Wat gebeurt er om ons heen?

De Omgevingswet is een belangrijke wet voor de ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en gebiedsontwikkeling en biedt instrumenten die in hun onderlinge samenhang de (gemeentelijke) overheid helpen met het bereiken van doelen en maatschappelijke opgaven. Deze wet beoogt de regelgeving rondom de fysieke leefomgeving te vereenvoudigen en te stroomlijnen.

De Omgevingswet kent een beleidscyclus. Deze beleidscyclus gaat uit van een continu proces, waarbij de nadruk ligt op de onderlinge samenhang van de (juridische) kerninstrumenten: Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma (gebiedsprogramma), Omgevingsplan, Omgevingsvergunning. Hierbij gaat het om zowel de integrale belangenafweging en de verbrede reikwijdte, de zogenoemde inhoudelijke samenhang, als ook om de best passende combinatie van de kerninstrumenten, de zogenoemde instrumentele samenhang.

De inhoudelijke en instrumentele samenhang van de Omgevingswet maakt resultaatgericht, concreet samenwerken aan een sterke toekomst mogelijk. Een sterke samenleving, een uniek landschap en een samenleving die verantwoordelijkheid neemt voor haar omgeving. Versterken van de combinatie van rust, ruimte, ondernemerschap en gemeenschapskracht die de Hoeksche Waard zo bijzonder maakt.

Ruimtelijke ordening

In 2027 werken we verder aan vormgeving van regie op gebiedsontwikkelingen met als doel resultaatgericht, concreet samenwerken aan het versterken van de combinatie van rust, ruimte, ondernemerschap en gemeenschapskracht die de Hoeksche Waard zo bijzonder maakt. Werken met en volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet vormt hiervoor de basis en stelt het werken vanuit beleidsdoelen voorop.

We werken verder aan de ontwikkeling van de kerninstrumenten van de Omgevingswet, hun onderlinge samenhang, de beleidscyclus en bijbehorende werkprocessen.

Het Beleidshuis Omgevingswet visualiseert de structuur en samenhang van al het omgevingsbeleid. Het is zowel een model, structuur, inhoudelijk kader als procesinstrument en voorkomt een wildgroei van allerlei (sectorale) visies en beleid. Sinds de vaststelling van de Omgevingsvisie Hoeksche Waard (2019) zijn er verschillende (sectorale) trajecten visie- en beleidsvorming in een pril, gevorderd en afgerond stadium. Deze trajecten verhouden zich tot het kerninstrumentarium en de beleidscyclus van de Omgevingswet. Het Beleidshuis Omgevingswet vormt de verbinding voor een open, transparante en respectvolle samenwerking tussen raad, college, ambtelijke organisatie en de Hoeksche Waardse samenleving. Het creëert strategische en organisatorische sturing op beleids(voering) voor de fysieke leefomgeving.

De Omgevingsvisie Hoeksche Waard (2019) speelt een sleutelrol bij het waarmaken van de in de Toekomstvisie geformuleerde doelen. Belangrijk accent is dat, volgens de Omgevingswet, de Omgevingsvisie de beleidsmatige basis vormt voor het Omgevingsplan. Daarom is gestart met de inventarisatie en analyse voor de actualisatie van de Omgevingsvisie. In 2027 werken we verder aan de voorbereidende werkzaamheden van de actualisatie van de Omgevingsvisie.

De vraag om ruimte is groter dan de ruimte die we beschikbaar hebben. Dit vraagt om scherpe keuzes. De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Iedere gemeente heeft een omgevingsplan. Dit omgevingsplan bestaat uit een tijdelijk deel en een nieuw deel. Gemeenten hebben tot 31 december 2031 de tijd om de inhoud van het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar regels in het nieuwe deel, het zgn. gebiedsdekkend omgevingsplan. In 2027 werken we verder aan de omgevingsplanwijziging voor het buitengebied, blijven we verder werken aan het standaardiseren van de werkprocessen onder de Omgevingswet en treffen we de voorbereidingen voor de volgende fase in het meerjarige wettelijke traject van omzetting van het tijdelijke omgevingsplan naar een gebiedsdekkend Omgevingplan.

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

Het gemeentelijk grondbeleid is in beweging. We nemen waar nodig meer regie om ruimtelijke ontwikkelingen en gemeentelijke ambities mogelijk te maken. Dit doen we zowel door zelf gronden en gebieden te ontwikkelen als door actief te sturen op ontwikkelingen van andere partijen. Per ontwikkeling bepalen we welke rol en inzet van de gemeente het beste past. Tegelijkertijd versterken we het kostenverhaal en maken we duidelijke afspraken over financiële bijdragen van initiatiefnemers. Zo houden we grip op de financiële haalbaarheid, kosten en risico’s van gebiedsontwikkelingen en zorgen we dat ontwikkelingen bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving.

Volkshuisvesting

In de Hoeksche Waard gaat wonen over meer dan bouwen. Het gaat om thuis kunnen zijn, in dorpen met woningen in een groene en prettige woonomgeving.

Voor het eiland als geheel streven we naar een evenwichtige samengestelde bevolking waarin alle leeftijdsgroepen vertegenwoordigd zijn. We staan voor grote uitdagingen: een groeiende bevolking, een krappe woningmarkt, stijgende prijzen en de noodzaak om onze woningen en dorpen klaar te maken voor de toekomst.

We bouwen in al onze dorpen en uitbreidingslocaties nieuwe woningen. Woningbouw vindt plaats naar behoefte in alle dorpen. Een belangrijk speerpunt voor de Hoeksche Waard is om doorstroming op gang te brengen. Doorstroming is de sleutel tot een goed functionerende woningmarkt.

In de woningbouwprogrammering, die we jaarlijks actualiseren, is opgenomen waar we de komende 10 jaar welke woningen willen realiseren. Woningbouw concentreert zich zoveel mogelijk in de bestaande dorpen en de vier grote ontwikkelgebieden. Zijn er in een dorp niet of nauwelijks ontwikkelmogelijkheden en is er wel aantoonbare behoefte, dan wordt gekeken naar geschikte locaties aan de dorpsrand. Nieuw te ontwikkelen locaties worden altijd met een integrale blik afgewogen, waarbij maatschappelijke meerwaarde een basisvoorwaarde is voor medewerking.

Volgens de woningbouwafspraken in de Regionale realisatieagenda (Woondeal) streven we naar het bouwen van tenminste 2/3 betaalbare woningen, waarvan 30% sociale huur. Het is onder de huidige marktomstandigheden uitdagend om deze doelen te halen.

In navolging van de afspraken uit de Regionale realisatieagenda zetten we onze afstemming met ontwikkelende partijen en partners aan de versnellingstafel voort.

In najaar 2026 starten we met de voorbereidingen voor de actualisatie van de Woondeal. Aan de hand van de uitkomsten van deze actualisatie is het mogelijk dat er beleidsmatige aanpassingen moeten worden uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld in het Volkshuisvestingsprogramma (VHP) en de Prestatieafspraken Hoeksche Waard 2027-2030.

Om voortgang in de woningbouwproductie te houden, maken we in een vroegtijdig stadium van een ontwikkeling scherpe en bindende afspraken met ontwikkelaars over programma, planning en fasering. De gemeentelijke inzet richt zich op ontwikkelaars die de stap tot realisatie daadwerkelijk willen en ook kunnen maken. Dit betekent dat op woningbouwlocaties waar ontwikkelende partijen niet voldoende vaart maken, de gemeente een pas op de plaats maakt. Ten behoeve van de tijdelijke regeling realisatiestimulans wordt de status 'start bouw' goed bijgehouden in onze monitoring.

Sinds 01 juli 2026 is de Wet Versterking regie op de volkshuisvesting van kracht. Omdat het om een ingrijpendewet gaat, geldt er een gefaseerde invoering voor de onderliggende plannen en regels.

Toekomstvisie 2050

In lijn met de Toekomstvisie 2050 ligt er een grote opgave op het gebied van wonen, mobiliteit en energie. Deze WME-opgave wordt voortvarend ter hand genomen en leidt de komende jaren tot een verdere ontwikkeling van de Hoeksche Waard. De woningvoorraad groeit, de mobiliteitsopgave neemt toe en ook de energie-infrastructuur vraagt om verdere ontwikkeling. Voor een nadere toelichting op deze opgaven, de projecten en de bijbehorende financiële ontwikkelingen wordt verwezen naar de paragraaf Wonen, Mobiliteit en Energie (WME).

De verwachte groei naar een gemeente met 100.000+ inwoners heeft daarnaast gevolgen voor de benodigde maatschappelijke voorzieningen en de voorzieningen in de openbare ruimte. De omvang en financiële consequenties hiervan worden de komende periode nader in beeld gebracht. Wanneer uit deze uitwerking blijkt dat aanvullende investeringen of maatregelen noodzakelijk zijn, worden deze via afzonderlijke voorstellen ter besluitvorming voorgelegd en, waar van toepassing, verwerkt in toekomstige begrotingen.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?

Doelen, KPIs en ambities Gebiedsontwikkeling

Indicatoren en kengetallen Gebeidsontwikkeling

% inwoners dat de Hoeksche Waard als aantrekkelijke woonomgeving ervaart

Er wordt een brede benchmark uitgevoerd onder de inwoners van de Hoeksche Waard. Dit is een goede indicator hoe de omgevingskwaliteit, omgevingskwaliteit, omgevingsgezondheid en omgevingsveiligheid ervaren wordt.

In 2022 is een benchmark uitgevoerd waarin Hoeksche Waard zich boven landelijk gemiddelde bevond. We streven ernaar minimaal de uitkomst van 2022 te behouden.

Doelen, KPIs en ambities VTH

Indicatoren en kengetallen VTH

Klanttevredenheid over contact met VTH

Voor team toezicht en handhaving wordt de kwaliteit van dienstverlening gemonitord aan de hand van signalen en klachten over het optreden van toezichthouders. Goede dienstverlening blijft voor VTH een belangrijke prioriteit.

VTH streeft naar een klantwaardering van minimaal een 8. De klanttevredenheid voor team APV-vergunningen en omgevingsvergunningen wordt periodiek gemeten via een klanttevredenheidsonderzoek (KTO). De meest recente resultaten laten een waardering van 8,0 voor APV en 7,8 voor Omgevingsvergunningen zien. Hiermee wordt de gestelde ambitie gerealiseerd.

Doelen, KPIs en ambities Volkshuisvesting en wonen

Indicatoren en kengetallen Volkshuisvesting

Woningbouwopgave

Hierbij een overzicht van de woningbouwopgave met gerealiseerde en geprognostiiseerde nieuwbouw.

De oorzaken voor het niet halen van onze ambitie van 500 te realiseren woningen zijn divers. De economische situatie (hogere rentes en bouwkosten) en vertraging in de planvorming (voorbereidende fase) waren voorkomende factoren. Dat heeft verschillende oorzaken: o.a. participatie (maatschappelijke haalbaarheid), financiële haalbaarheid (staat onder druk), ruimtelijke aspecten en reactietijd/ voortvarendheid van de initiatiefnemers. Daarbij spelen ook een aantal bezwaar- en beroepsprocedures een rol in de vertraging en de woningmarkt heeft te kampen gehad met stagnerende verkoop.

Nieuw gebouwde woningen [per 1.000 woningen] BBV indicator

Hieronder is weergegeven het aantal nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen, dit is een verplichte indicator en maakt vergelijking mogelijk.

Het bouwtempo van de Hoeksche Waard loopt aardig in de pas of iets hoger dan het Nederlandse gemiddelde.

Opgave ouderenhuisvesting

Hierbij een overzicht met de voortgang van de opgave ouderenhuisvesting.

Voor alle 3 de categorieën geldt dat er voldoende plannen in de woningbouwprogrammering zijn opgenomen om de opgave Ouderenhuisvesting te kunnen realiseren. Naar verwachting zal per 01-01-2027 de volledige opgave nultredenwoningen zijn gerealiseerd.

Voor de categorie geclusterde woonvorm geldt dat er met 856 woningen van de 525 woningen meer dan voldoende is geprogrammeerd. Voor deze categorie zal de focus voor de komende jaren moeten liggen op de uitvoering. Voor de categorie zorggeschikt geldt dat exact de opgave is opgenomen in de programmering. Ook hiervoor geldt dat de foucs moet liggen op de uitvoering, waarbij met de gebiedsontwikkeling Stougjeswijk ongeveer de helft van deze opgave wordt gerealiseerd.

Demografgische druk BBV indicator

Hieronder is weergegeven het aantal personen tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per 100 personen van 20 tot 65 jaar.

De Hoeksche Waard is ten opzichte van Nederland relatief vergrijsd. Hier houden we rekening mee in de nieuwplannen met de invulling van de opgave ouderenhuisvesting.

Wat mag het kosten?

In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. Hierbij zijn de baten (en onttrekkingen uit reserves) weergegeven als +/+ en de lasten (en stortingen in reserves) als -/-

(Bedragen x €1.000)

Welke verbonden partijen dragen bij aan onze doelstellingen?

Er zijn binnen dit programma geen verbonden partijen.

Welke investeringen voeren wij uit?

Voor dit programma zijn geen nieuwe (vervangings)investeringen gepland.

Welke taakstellingen hebben betrekking op dit programma?

Op dit programma zijn geen taakstellingen van toepassing.

Welke strategische risico’s en beheersmaatregelen zijn van toepassing?

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de strategische risico's die betrekking hebben op dit programma. In de paragraaf Weerstandsvermogen & Risicobeheersing is het totaal van alle risico's opgenomen met daarbij de berekening van het (benodigde) weerstandsvermogen.

(Bedragen * €1.000)